Sztuczna inteligencja przestała być ciekawostką w świecie prawa - staje się codziennym narzędziem w analizie umów i dokumentów prawnych. Dla działów prawnych w firmach oraz kancelarii kluczowe jest dziś nie tylko „czy” używać AI, ale „jak” zrobić to bezpiecznie, efektywnie i zgodnie z AI Act.
Kancelaria CMS opisuje Harvey jako „ChatGPT dostosowany do potrzeb prawników”, który pozwala wgrywać całe pakiety umów, zadawać pytania o ich treść i otrzymywać odpowiedzi w strukturalnej formie, np. tabel z ryzykami lub różnicami względem wzorca.
1. Prawnicy budują w Harvey tzw. playbooki - zbiory reguł, które automatyzują reakcję na wykryte zapisy umowne, np. podniesienie flagi przy klauzulach odpowiedzialności nieograniczonej.
2. Z kolei polskie narzędzie AnyLawyer umożliwia automatyczne wykrywanie kluczowych klauzul, ryzyk oraz odstępstw od wzorcowych dokumentów, a także analizę całych portfeli umów w ramach jednego due diligence.
3. Co istotne, odpowiedzi w AnyLawyer zawierają odniesienia do konkretnych lokalizacji w dokumentach źródłowych, co ułatwia walidację wyników przez prawników.
W praktyce oznacza to przejście od ręcznego przeglądania dziesiątek plików do pracy na poziomie logiki biznesowej - decyzji, które klauzule są akceptowalne, a które wymagają negocjacji.
Automatyzacja due diligence to jeden z najbardziej namacalnych obszarów korzyści. AnyLawyer pozwala jednocześnie analizować całe portfele dokumentów - od umów z klientami, po kontrakty dostawcze - pod kątem spójności kluczowych klauzul i odchyleń od standardów korporacyjnych.
1. Thomson Reuters CoCounsel, wdrożony m.in. w kancelarii Greenberg Traurig, umożliwia ekstrakcję klauzul z setek dokumentów w czasie poniżej godziny, przy nadzorze prawników.
2. Takie narzędzia wspierają szybkie przejście „od materiału do oceny i rekomendacji”, skracając czas technicznej analizy i koncentrując uwagę ekspertów na interpretacji oraz negocjacji biznesowej.
3. Badania i prezentacje z obszaru Legal Tech wskazują, że generatywne AI dobrze sprawdza się przy identyfikacji ryzyk prawnych i wstępnej kategoryzacji zapisów, o ile wyniki są weryfikowane przez prawnika.
Dla firmy oznacza to realne skrócenie czasu przeglądu umów w transakcjach M&A i kontroli zgodności kontraktów z politykami grupy kapitałowej.
W kontekście AI Act rośnie znaczenie narzędzi projektowanych specjalnie do pracy z dokumentami prawnymi, jak LEX AI rozwijany z Politechniką Gdańską.
1. Platforma łączy generatywną AI z dużą bazą aktów prawnych i orzecznictwa - ponad 3,4 mln rekordów - i jest tworzona z założeniem, że bezpieczeństwo danych jest wymogiem podstawowym, a nie dodatkiem.
2. W pilotażach instytucji publicznych LEX AI służy m.in. do analizy i opiniowania dokumentów, wyszukiwania aktualnych przepisów i interpretacji oraz oceny ryzyk prawnych w procesach administracyjnych.
3. W kontekście AI Act i wysokoryzykowych systemów AI eksperci podkreślają konieczność jasnego uregulowania w umowach, jakie dane są przekazywane do systemu, do jakich celów służy AI i jak informuje się kontrahentów o jej użyciu.
To kierunek również dla biznesu: od „ogólnych chatbotów” do certyfikowalnych, domenowych systemów AI, które da się obronić zarówno przed audytem, jak i przed sądem.
Dla działu prawnego lub kancelarii obsługującej biznes kluczowe jest dziś strategiczne wdrożenie:
1. Wybrać narzędzia zaprojektowane do prawa (Harvey, AnyLawyer, CoCounsel, LEX AI), zamiast polegać wyłącznie na ogólnych modelach.
2. Zbudować własne playbooki klauzul i ryzyk, osadzone w realnych politykach compliance firmy.
3. Uregulować w kontraktach sposób użycia AI i przepływ danych, z myślą o nadchodzących pełnych sankcjach AI Act.
1. Czy AI może samodzielnie zastąpić prawnika przy analizie umów? Nie - narzędzia takie jak Harvey, AnyLawyer czy LEX AI są projektowane jako wsparcie pod nadzorem prawnika, który weryfikuje wyniki i podejmuje decyzje biznesowe.
2. Jakie umowy najbardziej zyskują na analizie z użyciem AI? Największe korzyści widać przy dużych portfelach podobnych kontraktów (np. sprzedażowych, dystrybucyjnych, NDA) oraz przy due diligence w transakcjach M&A.
3. Czy używanie AI do analizy dokumentów jest zgodne z AI Act? Tak, pod warunkiem właściwej klasyfikacji systemu, oceny ryzyka, wdrożenia środków bezpieczeństwa danych oraz odpowiedniego poinformowania klientów i kontrahentów o użyciu AI.
4. Jak zacząć wdrożenie AI w dziale prawnym firmy? Najlepiej od pilotażu na wybranym procesie (np. przegląd NDA), z narzędziem domenowym i jasno zdefiniowanymi playbookami ryzyk, a następnie skalować rozwiązanie na kolejne typy umów.